Renkler Çok Yer Kaplıyor

IMG_20160118_212356

İşlediği temalarla dünya genelinde kült mertebesine ulaşmış Elmer, ötekinin farklılığına, benliğin biricikliğine, özellikle de rengine ve diline saygı duymak, hoşgörü üzerine örülmüş bir kırkyama.

Kırkyama diyorum çünkü bu ilk kitabın ve devamında yazılmış yirmi yedi Elmer macerasının ana kahramanı rengârenk fil, çocuk yazınının insanın içini en sıcak tutan karakterlerinden biri ve monokrom bir orman toplumunda pek çok renk adına bir kutlama fişeği.

David McKee ilk kitabı 1964’te yayımlanmış bir hikâye anlatıcısı, ressam, illüstratör ve film yapımcısı. İlk aşkının resim olduğunu söyleyen McKee kişisel sergiler açmaya devam ediyor, bir yandan da bütün dünyada yirmiden fazla dil de okunan yazdığı ve resimlediği kitaplar, televizyon için de uyarlanıyor. Kitaplarında kara mizah ve absürtlük en çok dikkat çeken öğeler.

Kendisiyle yapılan bir röportajda McKee’ye yöneltilen “Neden böyle bir fili anlatan bu hikâyeyi yazma isteği duydunuz?” sorusuna verdiği yanıt ırkçılık adına çok şey anlatıyor: Bir gün eşi Violet ve kızı Chantel ile Devon’da bir caddede yürüyorlarmış. Caddenin karşısından gelen başka bir ailenin küçük oğlu şöyle demiş: “Bak, bir zenci!” Chantel bu duruma öyle üzülmüş ki kızının böylesi bir yaftalamaya maruz kalması David McKee’yi de çok etkilemiş. “İşte Elmer’i yazmam için bana ilham veren kızımın başına gelen bu üzücü olay,” diyor ve ekliyor, “İşte bu yüzden göçmenlikle ilgili bir kitap yazmaya karar verdim. Göçmenleri yok sayan insanları görmeye dayanamıyorum.” dm.jpg

2013 yılında dünya genelinde 3200 çocuk kitabı yayımlandı ve altmış yedi tanesinin yazar Afro-Amerikan ve sadece doksan üç kitap siyahi bir karaktere sahip. Bu istatistiğin sonucu Cooperative Children’s Book Center’ın bu bilgileri kayıt altına almaya başladığı 1994’ten bu yana en düşük rakamlar. Elmer’i yeniden raflardan indirmek işte bu yüzden önemli olmalı. Kimlere rol modeli olabileceğini kimse kestiremez, çünkü Elmer bütün uyumsuzların ayak sesi.

McKee, Elmer’i ilk olarak 1968’de yazıp resmetmiş ve bazı değişikliklerle birlikte en son hali 1989’dan bu yana Andersen Press tarafından yayımlanıyor. Elimdeki bu baskı Cem Akaş tarafından Türkçeleştirilmiş. Şimdilerde çocuk kitapları da yazan bir çevirmen tarafından çevrildiğini anlamak hiç de zor değil. Dilimizdeki karşılığı adına seçilen her bir sözcüğün kırkyamayı tamamlamak için kendinden önceki ve sonraki, sağındaki ve solundaki renklere baktığı ortada. Gereksiz tek bir kelime bile yok. Basım tarihi 1997 ve YKY: Doğan Kardeş’ten çıkmış. Elimdeki bu kitapla sahafta pek çok kitabın arkasında, beni çeken renkleriyle karşılaştığımda aslında kimin çevirdiğine baktım ve sadece çizimlere şöyle bir göz atıp aldım. Bir fil kitaba karakter olduğunda zaten beni hayal kırıklığına çok nadir uğratır.

Sanırım David McKee’nin renklerdeki çeşitliliği, ırkçılığı ve ötekiyi kendinden biri saymaktan çok, ötekinin kendini sevmesini anlatmak için yeryüzündeki en büyük memeli hayvanı seçmesi bir rastlantı olmasa gerek. Çünkü yeryüzünün tamamında renkler kadar yer kaplayan başka bir şey yoktur. Renkten renge giren hayvanlar; bitki örtüsü ve tenimizin mevsimle ya da coğrafyadan coğrafyaya değişen rengi. Yine de herkes siyah beyaz bir resme sığmaya pek heveslidir, çocuklarsa boyadıkları resimleri taşırmaya. Oysa tüm bu renkleri taşımaya koca bir gövde gerek. Elmer de yaşadığı ormanda renklerdeki çeşitliliği neşesiyle perçinleyerek ciddi bir konuyu olarak çocuk yazınına katıyor.

“Elmer farklıydı. Elmer alacalı bulacalıydı […] Elmer fil renginde değildi”. Ne var ki, kendisi de bir bireyi olduğu, fil rengindeki fillerden oluşan fil sürüsünde mutlu olmadığının farkında olan ve bunu yüksek sesle söyleyen tek fil Elmer’dir. Halbuki Elmer tüm dostlarının neşe kaynağıdır ama farklı olması kendisini yalnız hissetmesine sebep olmaktadır. Biricikliğini göz ardı eder. Kimse onu renkleri için dışlamasa da, Elmer büyük bir böğürtlen çalısıyla öbür fillerle aynı olmak adına kendini boyamaya girişir. Sonra fark eder ki aynı olmak hiç eğlenceli değil. Yağan yağmurla “Elmer normal haline dönerken” asıl renginin ortaya çıkması Elmer Günü’nü kutlamak için yeterli bir sebep olur.

 

Reklamlar

2 thoughts on “Renkler Çok Yer Kaplıyor

  1. Yapı Kredi yayınlarını görünce acaba dedim yeniden mi basıldı, yapı kredi mi bastı… vs vs kafamda deli sorular. Heyecandan oluyordum ki eski basim olduğunu okudum. Halbuki yeni gibi duruyordu 😦

    Liked by 1 kişi

    • Geçtiğimiz yıl sahaftan bulmuştum. Değerinin farkında bile değillerdi, yepyeniydi ve çok ucuza aldım. Üstelik belirtmedim ama çevirmeni de Cem Akaş:)

      Beğen

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s